باطن و اسرار شريعت بر او منكشف شود و پس از انكشاف حقيقت و بروز انوار معارف در قلب نيز متأدّب به آداب ظاهره خواهد بود . و از اين جهت ، دعوى بعضى باطل است كه به ترك ظاهر ، علم باطن پيدا شود يا پس از پيدايش آن ، به آداب ظاهره احتياج نباشد . و اين از جهل گوينده است به مقامات عبادات ومدارج انسانيت . ( امام خمينى ، 1372 ه - ش . ، ص 8 ) حضرت امام رحمه‌الله در اين مورد كه ممكن است كسانى كه نسبت به مسائل عرفانى بيگانه هستند نتوانند بعضى از تفسيرهاى عرشى عارفان را درك كنند ، مىفرمايد : از امور مهمّه‌اى كه تنبّه بر آن لازم است آن است كه اگر كلامى از بعض علماى نفس و اهل معرفت ديدند ، بدون حجت شرعى رَمى به فساد نكنند و گمان نكنند كه هر كس اسم از مقامات اوليا برد ، صوفى است يا مروّج دعاوى آن . به جان دوست قسم ! كلمات نوع آن‌ها شرح بيانات قرآن و حديث است . ( امام خمينى ، 1377 ه - ش . ص 38 ) پاسخ به سوال پژوهش ؛ بنا بر آنچه گذشت ، بين دو علم شريعت و طريقت علاوه بر اين كه تلازم وجود دارد ، بلكه هر دو يك حقيقت واحد هستند . شريعت و طريقت دو روى يك سكه هستند . بين اين دو تقابلى وجود ندارد ، چون تضاد بين دو چيز هم عرض روى مىدهد ، از اين رو شريعت تنها طريق منحصر بفرد براى رسيدن به حقيقت است . از اين روست كه سلسله آخوند ملا حسينقلى همدانى و در تبع آن آقاسيد على قاضى و امام خمينى رحمه‌الله تعالى عليهم اجمعين كه هركدام در عصر خود از عرفاى بالله و جملگى از اهل معرفت بوده اند ، تاكيد داشته‌اند كه دست يا بى به حقيقت جز از طريق ظاهر امكان پذير نيست . اگر گفته شود ، چرا پس عامل به ظواهر به حقيقت راه پيدا نمىكند ؟ در جواب گفته مىشود كه : در واقع ( كماهوحقه ) بر اتيان ظاهر و تكاليف شرعى قيام نشده است ، زيرا آن دو باهم وحدت دارند و بالضروره دست يا بى به يكى ، دست يا بى به ديگرى را در پى دارد . پس هنوز به ظاهر هم راه پيدا نكرده اند . نتيجه گيرى در كنار سالكان طريق حق بايد افراد متظاهر به عرفان رابايد شناخت . كه اين عارف نماها بهره‌اى از مقامات عرفانى نبرده‌اند . اينان نان از عمل غير مىخورند و از براى نان دنبال نام و نام‌آورى مى گردند و تمام سرمايه‌شان جز تظاهر به چند اصطلاح نيست . اين ها اسهل طرق را